Rokken voor meisjes: waarom ik dit najaar het kleedje even laat hangen

Het was de laatste dinsdag van augustus, in de gang van een rijhuis in Mechelen, tussen een half uitgepakte boekentas en een strijkplank die er al drie dagen stond. Aan de kastdeur hingen twee kleedjes, allebei mooi, allebei verkeerd voor wat er komen ging. En op de grond, half onder een stoel geschoven, lag een geplooide rok in donkerblauw ribfluweel waar niemand nog aan gedacht had. Het meisje van zeven wees ernaar en zei, met de nuchterheid die alleen kinderen opbrengen: "Die. Want daar kan ik in lopen." Haar mama keek me aan met de blik van iemand die vermoedt dat ze een discussie gaat verliezen. Ze verloor ze, en volkomen terecht. Rokken voor meisjes zijn namelijk het meest onderschatte stuk in de hele Belgische najaarskast: het kledingstuk dat bijna elk gezin bezit, zelden bovenhaalt en hardnekkig verwart met iets wat nog niet af is.

De rok is geen halve outfit, maar een dubbele

Er bestaat een taaie denkfout over kinderkleding, en ze klinkt logisch genoeg om nooit in vraag gesteld te worden: één stuk is eenvoudiger dan twee. Een kleedje aantrekken duurt tien seconden, een rok met een bloes vraagt een beslissing. Wie 's ochtends om kwart voor acht drie kinderen de deur uit moet krijgen, begrijpt meteen waarom het kleedje wint.

Alleen klopt de rekening niet. Want wat is een kleedje eigenlijk, technisch gezien? Een rok en een bovenstuk die permanent aan elkaar genaaid zijn, met alle beperkingen die zo'n verbintenis meebrengt. De schouderbreedte bepaalt mee de lengte van de zoom. De kleur van het lijfje legt de kleur van het onderstuk vast. Warm of koud is één enkele beslissing voor het hele lichaam. En zodra één van die factoren niet meer past, verdwijnt het volledige stuk naar de zak voor de kringloopwinkel, hoe goed de rest ook nog zat.

De rekenkunde van de kast

Drie rokken en vier bovenstukken leveren twaalf combinaties op. Drie kleedjes leveren drie looks op. Ik heb dat sommetje intussen aan tientallen keukentafels gemaakt, en telkens valt dezelfde stilte, gevolgd door: "daar had ik eigenlijk nog nooit zo over nagedacht". Waarom kijken wij zo aandachtig naar de prijs van een stuk en zo achteloos naar het aantal keren dat het effectief gedragen wordt?

Daarbovenop komt het groeivoordeel, en dat is in september geen detail. Kinderen schieten tussen de eerste schooldag en Kerstmis vaak een paar centimeter de hoogte in. Een rok met een elastische of verstelbare taille schuift gewoon mee omhoog: wat in september over de knie viel, valt in november op de knie en blijft correct. Een kleedje faalt daarentegen op twee fronten tegelijk, in de schouders en in de lengte, en het faalt meestal in dezelfde week. Wie de rok koopt, koopt dus niet minder kledingstuk, maar meer speelruimte.

Rokken voor meisjes op 1 september: rok en bloes verslaan nóg een kleedje

In Vlaanderen begint het schooljaar onverbiddelijk op 1 september, dit jaar een dinsdag. Aan de andere kant van de taalgrens zijn ze dan al een week bezig, want in Wallonië en Brussel start de rentrée sinds de hervorming op de laatste maandag van augustus. Bij ons blijft het dus die ene dag, met de boekentas die de avond ervoor rechtop in de gang staat en de foto aan de schoolpoort die binnen het uur bij meters, peters en grootouders belandt.

Precies die foto zorgt voor het misverstand. Omdat de eerste schooldag ceremonieel voelt, kiezen veel ouders iets ceremonieels: nóg een kleedje. Maar wat gebeurt er ná die foto? Zeven uur speelplaats, en dat is een heel andere opdracht.

De speelplaats is het echte testlabo

Klimrek, bank, koekje, turnles, een rij aanschuiven, op de grond zitten in de kring. Begin september is bovendien het meest wispelturige moment van ons jaar: veertien graden bij het naar school vertrekken, vierentwintig tegen de middag, en om vier uur een bui die niemand had zien aankomen. Een gesloten kleedje met een gevoerd lijfje is dan één beslissing voor de hele dag, en meestal de verkeerde. Een rok met een katoenen bloes laat je een laag toevoegen of wegnemen zonder dat het silhouet uit elkaar valt. Een vestje uit, een trui over de bloes, klaar. Sterke meisjesrokken voor de herfst zijn precies daarom ontworpen met een stevige tailleband en een zoom die beweging toelaat.

De schoolfoto komt later dan je denkt

Nog zoiets wat zelden meegerekend wordt: de schoolfotograaf komt in de meeste Vlaamse scholen pas in de loop van september of oktober langs, en hij fotografeert negen keer op tien een borstbeeld. Wat op dat portret staat, is dus het bovenstuk: de kraag, de schouderlijn, de kleur bij het gezicht. Een goede bloes doet daar het volledige werk, terwijl de rok onzichtbaar blijft maar het kind wel de hele dag comfortabel houdt. Bij een familiefotosessie geldt hetzelfde principe in spiegelbeeld: daar staat het volledige silhouet in beeld, en dan beslist de val van de stof of een groepsfoto rustig oogt of rommelig.

Het eerlijke oordeel over tule: waar het vleit en waar het in de weg zit

Nu het gevoelige punt, want ik krijg hier gegarandeerd mails over. Tule is een prachtig materiaal en tegelijk het meest verkeerd ingezette materiaal in de kinderkast. Het probleem is niet de tule zelf, maar de gedachte dat tule altijd feestelijk is en dus altijd goed. Dat is een misvatting die kinderen letterlijk in de weg loopt.

Waar tule wint

Tule wint overal waar een kind rechtop staat, draait en gefotografeerd wordt. Op een doopfeest in de vroege herfst, wanneer het licht laag door de kerkramen valt, geeft een tulen laag een zachte, bijna geschilderde rand aan het silhouet. Bij tegenlicht op een tuinreceptie doet dezelfde stof iets wat geen enkele katoenen rok kan: ze vangt licht in plaats van het te blokkeren. En op een bruiloft, waar het kind toch tien minuten stil moet blijven staan naast het bruidspaar, is volume een geschenk. Vandaar dat feestelijke tulerokken voor meisjes hun plaats verdienen in september, de drukste huwelijksmaand van het Belgische najaar.

Waar tule het silhouet in de weg zit

En dan het eerlijke deel. Tule verliest op de speelplaats, altijd. Ze verliest op een houten bank, waar ze blijft haken. Ze verliest in een autostoeltje, waar het volume samengeperst wordt en daarna nooit meer helemaal terugkomt. Ze verliest in de regen, want natte tule hangt en droogt traag. En ze verliest in combinatie met een synthetische kousenbroek, waar statische elektriciteit de rok tegen de benen plakt in exact de houding die je niet op de foto wil. Is een tulerok daarom een slechte aankoop? Absoluut niet. Ze is gewoon een ceremoniestuk dat we per ongeluk als dagelijkse kledij zijn gaan behandelen. Wie de tule bewaart voor de dagen waarop ze bedoeld is, ziet ze plots weer schitteren.

Van schoolpoort naar septemberfeest: de kunst van de laagjes

September is bij ons een dubbele maand. Aan de ene kant de schoolroutine, aan de andere kant een agenda vol feesten: het is traditioneel de topmaand voor huwelijken in België, met een ceremonie op het stadhuis rond de middag en een feestzaal die pas tegen middernacht leegloopt. Daarnaast plannen veel families hun doopfeest bewust in de vroege herfst, wanneer de grote vakantie voorbij is en iedereen weer bereikbaar.

De drie temperaturen van één septemberdag

Zo'n feestdag kent minstens drie klimaten. Een koele trouwzaal in de voormiddag. Een receptie buiten in de namiddagzon, waar het verrassend warm kan worden. En een avond die vanaf een uur of zeven merkbaar afkoelt, zeker aan de kust of in de Kempen. Hoe zou één enkel kledingstuk daar tegelijk het juiste antwoord op moeten zijn?

Een rok lost dat probleem op door het simpelweg op te splitsen. Onderaan blijft alles hetzelfde, bovenaan verandert er van alles: een fijn gebreid vestje voor de kerk, blote armen bij het aperitief, een bolero of een zacht truitje wanneer het licht kantelt. Ook onderaan valt er te sturen, met een dunne katoenen kousenbroek overdag en een warmere maillot in wol voor de avond. Enkellaarsjes of ballerina's veranderen de hele toon zonder dat er iets anders vervangen moet worden. Die modulariteit is exact wat de mooiste feestelijke rokken voor meisjes zo bruikbaar maakt buiten de ene dag waarvoor ze gekocht werden.

Materialen die de overgang dragen

Voor de weken tussen zomer en echte herfst zijn drie stoffen wat mij betreft onovertroffen. Ribfluweel, omdat het warmte geeft zonder gewicht en op foto's een diepte heeft die vlakke stoffen missen. Geruite wolmengeling, omdat een plooirok in ruit meteen het hele schooljaar aankan en met bijna elke effen bloes samengaat. En stevige jersey of katoen met een lichte A-lijn, voor de dagen waarop comfort belangrijker is dan alles. Wie die drie in de kast heeft, moet in november niets bijkopen.

De drie bezwaren die ik altijd krijg, en wat ik erop antwoord

Telkens wanneer ik dit pleidooi houd, komen dezelfde drie tegenwerpingen terug. Ze verdienen een eerlijk antwoord in plaats van een schouderophaling, want ze zijn geen van drieën dom.

"Maar ze fietst naar school"

Het meest Vlaamse bezwaar van allemaal, en het klopt: in dit land gaan kinderen op de fiets naar school, in de wind, langs een jaagpad of over een fietsstraat waar het in september nog schemerig is. Een wijde, lichte rok waait inderdaad op. De oplossing is echter niet het kledingstuk schrappen, maar de snit aanpassen. Een geplooide rok in een steviger stof valt gewoon terug, zeker met een fietsbroekje of een warme kousenbroek eronder, wat in Vlaanderen al drie generaties de standaardoplossing is. Wie toch nerveus is over de wind, kiest een rechte of licht uitlopende A-lijn en houdt de zwierige modellen voor de weekends.

"Ze heeft het te koud"

Een halve waarheid. Koud krijgt een kind in de eerste plaats aan de benen, en dat wordt bepaald door wat eronder zit, niet door de lengte van de zoom. Een wollen maillot van 80 denier onder een rok is warmer dan een dunne kousenbroek onder een lang kleedje. Waarom kijken wij dan altijd eerst naar de rok en zelden naar het beenwerk?

"Het past niet bij de turnles"

Ook hier: het is een kwestie van organisatie, niet van stijl. Een rok gaat sneller uit dan een kleedje over het hoofd, wat in een drukke kleedkamer een verrassend praktisch voordeel is. En met een fietsbroekje eronder is de overgang naar de turnzaal simpelweg een broek en een T-shirt.

Samengevat: vijf punten voor wie deze week nog moet beslissen

De grote vakantie is bijna om, de boekentas ligt klaar en er moet gekozen worden. Dit is waar mijn pleidooi op neerkomt.

Eén rok is twee kledingstukken waard. Drie rokken met vier bovenstukken geven u twaalf looks, tegenover drie bij evenveel kleedjes. Dat is geen besparing op kwaliteit, maar op overbodige aankopen.
Voor 1 september wint rok plus bloes. De foto aan de schoolpoort is mooi, maar de zeven uren daarna beslissen of de dag geslaagd is. Laagjes die je kan toevoegen of wegnemen, verslaan één gesloten stuk.
De schoolfoto vraagt aandacht voor het bovenstuk. De fotograaf werkt met een borstbeeld: investeer in de kraag, de kleur bij het gezicht en een propere schouderlijn.
Tule hoort bij de ceremonie, niet bij de speelplaats. Op een doopfeest, een huwelijk of in tegenlicht is ze onverslaanbaar. Op een klimrek en in een autostoeltje is ze een last.
Denk in drie temperaturen per feestdag. Vestje, bolero en een warmere kousenbroek doen in september meer werk dan welk extra kledingstuk ook.

Ik geef toe dat ik hier partijdig ben, en dat een modecritica die al twintig jaar over kinderkledij schrijft haar lievelingsstuk misschien iets te vurig verdedigt. Maar kijk deze week eens eerlijk in de kast, en tel hoeveel van die kleedjes echt gedragen worden. Precies daarom verdienen rokken voor meisjes dit najaar de eerste plaats in plaats van de laatste: ze groeien mee, ze combineren eindeloos en ze laten een kind bewegen op de dag dat het dat het meeste nodig heeft. Bekijk rustig de collectie, kies één rok die dagelijks kan en één die feestelijk mag, en de rest van het schooljaar regelt zichzelf.

Lees ook: